توصیه‌های دین ما در رابطه با سالمندان

احترام به سالمندان و محبت به کودکان از اصلی‌ترين مؤلفه‌های اخلاقی در اسلام است

 رسول اكرم(ص) وعده می‌دهد كه هر كس به كوچك‌تر محبت و عطوفت ورزد و بزرگ‌تر را گرامی بدارد، از دوستان حضرت است و در نتیجه احترام به سالمندان و محبت به کودکان، از اصلی‌ترين مؤلفه‌های اخلاقی در آئين اسلام هستند.

سالمندان از مهمترين موهبت‌های الهی در خانواده هستند كه بايد احترام و عزت آنان بين افراد خانواده بيش از پيش باشد. توجه به اين قشر از جامعه و رفع نيازهای آنان نشاط، شادابی و سرزندگی را بين آنان ايجاد می‌كند و آنان را از انزوا و تنهايی دور می‌كند. سالمندان يكی از حساس‌ترين افراد بين خانواده‌ها هستند كه والدين بايد فرهنگ احترام و تكريم به اين افراد را به فرزندان خود آموزش دهند.

سالمندان برای زندگی و پويايی همانند ديگر اقشار جامعه بايد از امكانات لازم برخوردار باشند كه در اين راستا بايد با بهره‌گيری از امكانات نظام سلامت، در پرورش قوای جسمی و روانی سالمندان بيش از پيش تلاش كنيم و اين افراد را چون گنجينه‌ای مهم بين افراد جامعه توصيف و بر تكريم آنان تأكيد فراوان كرد.

در كتاب آسمانی مسلمانان، قرآن مبين به مسئلۀ سالمندان توجه ويژه‌ای شده و در بحث احترام به والدين كهنسال، همگان به حفظ حقوق و حدود آنان موظف شده‏اند، ‌«و خدای تو حكم فرموده كه جز او كسی را نپرستيد و به پدر و مادر، نيكويی كنيد و چنانچه هر دو يا يكی از آنها پير و سالخورده شوند، كلمه‏ای مگوييد كه رنجيده خاطر شوند و كمترين آزار به آنان مرسانيد و با ايشان به اكرام و احترام سخن گوييد.»

در آیۀ مذكور، حكم نيكی به پدر و مادر، هم رديف توحيد و پرستش خداوند يگانه آورده شده است و اين، نكته‌ای است تأمل‌برانگيز كه اهميت موضوع را می‌رساند. از اين رو، در حديثی از آقای مهربانی‌ها پيامبر اسلام(ص) نيز بزرگداشت خداوند، مستلزم بزرگداشت سالمندان جامعه است: «تكريم و گراميداشت ريش‌سفيدان مسلمانان، گونه‌ای از تجليل و بزرگداشت خداوند است.»

پيامبر(ص) و ديگر پيشوايان دينی ما، در ديگر گفتارهای دلنشينی كه از آنها باقی مانده است، همگان را به گراميداشت سالمندان تحريض کرده‌اند در حديثی بسيار مشهور از قول پيامبر(ص) و در بعضی نقل‌ها به روايت از امام صادق(ع) شناخت و رعايت احترام سالمند بخاطر سن و سالش، موجب آسودگی و در امان بودن از فزع‌(وحشت و هراس) روز قيامت است.

رسول اكرم(ص) وجود پيران سالخورده را مایۀ افزايش خير و بركت و بسط نعمت‌های الهی خوانده و در حديث ديگر از آن حضرت كه باز به امام صادق نيز منسوب شده سالمند ميان خانواده‌اش، همچون يك «پيامبر» ميان امتش است.

رسول اكرم(ص) وعده می‌دهد كه هر كس به كوچك‌تر محبت و عطوفت ورزد و بزرگ‌تر را گرامی بدارد، از دوستان حضرت است. باز هشدار می‌دهد كه هر كس اين دو خصيصه را نداشته باشد، از زمرۀ مسلمانان راست كيش محسوب نمی‌شود، بنابراين احترام به سالمندان و محبت به کودکان، از اصلی‌ترين مؤلفه‌های اخلاقی در آئين اسلام هستند.

اما مولای عارفان حضرت علی(ع) به واقعيتی اشاره می‌كند كه با نگاهی به اطرافمان می‌توانيم آنرا به‌وضوح لمس كنيم. ايشان می‌فرمايد: «پيرانتان را حرمت نهيد تا كوچكترهايتان شما را حرمت نهند. از اين سخن، نكته‌ای روانشناختی استنباط می‌شود و آن اينكه تجربه‌هايی كه فرزندان ما در دورۀ كودكی خود داشته‌اند، بر رفتارهای آنها در بزرگسالی تأثير می‌گذارند و ناخواسته و ناخودآگاه، با بزرگت‌ترهای خود رفتاری مشابه والدين خود دارند. درك اين واقعيت كه فرزندان ما هم از ما می‌آموزند و رفتارهايمان بر نسل آينده هم تأثير می‌گذارد، بسيار مهم است.

مهمترين درس تربيتى، آن است كه با عمل داده شود، كودكان نيز مستعدترين شاگردانى‏اند كه «درسهاى عملى» را با دقت، از رفتار ما مى‏آموزند. اگر ما به سالمندانمان احترام نگذاريم، از خردسالان و نوجوانان چه انتظارى داشته باشيم كه با سالخوردگان و خود ما با احترام و تعظيم و تكريم، برخورد كنند؟ اين ارتباط متقابل در تأثيرگذاري‌هاى رفتارى را نمى‏توان ناديده گرفت. جاى سالمندان، پيش از آن‌كه در «آسايشگاه»ها و «سراى سالمندان» باشد، كانون گرم و با محبت خانه‏هاست، تا چراغ خانه روشن بماند و آنان محور تجمع و الفت افراد گردند و از انديشه آنان نيز استفاده شود.

پيامبر(ص) می‌فرمايد: «هيچ جوانی سالمندی را به خاطر سالخوردگی‌‌اش محترم نمی‌شمارد مگر آن‌كه خداوند آن جوان را در هنگام پيری كسی قرار می‌دهد تا وی را احترام كنند.»

با توجه به اينكه سالمندان قبلاً عضوی از خدمت گزاران جامعه بوده‌اند، دينی بر جامعه دارند، سالمندان نبايد سربار جامعه قلمداد شوند و برای ملاحظه مسائل روحی آنان لازم است در مسائل مهم جامعه با ايشان مشورت شود تا احساس نكنند كه جامعه آنان را ترك کرده است.


Facebook    Google    LinkedIn    Twitter

برچسب ها

  

اهدا از طریق موبایل

با کمک به هفت باغ مهربانی همیار سالمندان فرزانه باشیم